Cờ Gánh

Luật cờ gánh

Bản luật đang chạy trong bàn chơi thử. Không có luật nào ngoài trang này, kể cả các chỗ khác với bàn ngoài đời.

Bàn và quân

Bàn là lưới 4×4 ô, tức 5 đường kẻ mỗi chiều và 25 giao điểm. Các giao điểm nối với nhau bằng đường ngang, đường dọc và đường chéo trong từng ô.

Mỗi bên có 8 quân, tổng 16 quân. Quân xếp kín vòng ngoài của bàn ngay từ nước đầu: mỗi bên chiếm một nửa vòng, hai nửa đối xứng nhau qua tâm bàn.

Nước đi

Đến lượt, chọn một quân của mình và đi đúng một bước tới giao điểm trống liền kề. Đi được theo đường ngang, dọc hoặc chéo — miễn là giữa hai giao điểm có đường kẻ và điểm đến còn trống.

Không được nhảy qua quân, không được đi hai bước, không được đứng vào ô đã có quân.

Gánh

Nếu quân bạn vừa đi nằm giữa hai quân địch, và ba quân này thẳng hàng liên tiếp, hai quân địch bị gánh và đổi màu thành quân của bạn.

Chỉ bên chủ động đi mới gánh được. Bạn không thể gánh trong lúc đối phương đang đi quân của họ.

Một nước có thể gánh 4 quân nếu quân vừa đi nằm giữa hai cặp quân địch trên hai trục khác nhau; trường hợp hiếm hơn là 6 quân trên ba trục. Cách chơi dân gian gọi đây là chầu 4, chầu 6.

Vây

Một quân địch không còn giao điểm trống nào quanh nó thì bị vây và đổi màu. Quân ở góc bàn chỉ có ba giao điểm quanh nó, nên dễ bị vây hơn quân ở giữa.

Bàn chơi thử chỉ tính là vây khi trong số quân bịt đường có ít nhất một quân của bên vừa đi. Nếu cụm quân của chính bạn tự bịt nhau thì không ai bị lật — đó là lỗi luật, không phải luật.

Kết thúc ván

Ván kết thúc khi một bên không còn quân nào trên bàn: bên kia thắng và giữ đủ 16 quân.

Bàn chơi thử thêm một trần: chạm 200 nước thì dừng và đếm quân, ai nhiều quân hơn thì thắng, bằng nhau là hòa. Trần này không có trong cách chơi ngoài đời; nó chỉ để ván không kéo dài vô hạn khi hai bên đều phòng thủ giỏi.

Ba chỗ bàn chơi thử chọn cách hiểu riêng

Một: không bắt buộc gánh. Ngoài đời có nơi chơi "nước mở" — cố ý để đối phương gánh, và khi đó đối phương buộc phải gánh. Bàn chơi thử không áp dụng luật bắt buộc này.

Hai: mỗi nước chỉ lật một lượt. Quân vừa đổi màu không tạo ra đợt lật tiếp trong cùng nước đi, nên không có chuyện một nước quét sạch bàn.

Ba: người cầm quân nửa dưới luôn đi trước. Trang này không có nút đổi người đi trước.

Xem thêm