Một trò chơi dân gian hai người, bàn chỉ là bốn nhân bốn ô vẽ trên đất, quân là sỏi hay vỏ ốc — nhưng thế cờ thì không hề đơn giản.
Cờ gánh còn được gọi là cờ chém. Tài liệu phổ biến ghi trò này có xuất xứ từ Đà Nẵng, và nó gắn với cách chơi của người dân nông thôn miền Trung: không cần bàn in sẵn, không cần quân đẹp.
Bàn có thể vẽ bằng que trên nền đất, quân là sỏi, vỏ hến hay nắp chai. Hai bên chỉ cần hai loại quân khác nhau để phân biệt; muốn lật màu thì dùng quân có hai mặt khác màu.
Gánh là đòn cơ bản: quân bạn đi vào giữa hai quân địch, như người gánh hai đầu đòn. Hai quân bị gánh đổi màu. Có nơi gọi đòn này là chém, nên trò mới có tên thứ hai là cờ chém.
Khi một nước đi gánh được hai cặp cùng lúc, dân chơi gọi là chầu 4. Hiếm hơn là chầu 6 khi ba trục cùng bị gánh trong một nước.
Có nơi chơi luật "nước mở": người chơi cố ý để trống một ô cho đối phương gánh, và khi đó đối phương buộc phải gánh. Mục đích là để nước gánh đó mở ra một thế chầu 4 ngược lại.
Bàn chơi thử trên trang này không áp dụng luật bắt buộc gánh, nên bạn có thể bỏ qua nước gánh nếu thấy nó bất lợi. Đó là khác biệt có chủ ý, đã ghi ở trang Luật chơi.
Cùng nhóm trò chơi dân gian Việt Nam có ô ăn quan (bàn 12 ô, rải quân), cờ cá ngựa (đua ngựa bằng xúc xắc), cờ tướng và cờ úp. Điểm chung của nhóm bàn cờ dân gian là luật ngắn, dễ học trong một ván.
Cờ gánh nằm ở nhóm dễ học nhất: chỉ có một loại quân, một loại nước đi, và hai cách ăn quân. Cái khó nằm ở việc nhìn ra thế gánh trước khi đối phương nhìn ra.